Ποικιλία · Λευκή
Assyrtiko
Η σπουδαιότερη ελληνική λευκή ποικιλία παγκοσμίως. Το Ασύρτικο είναι μια πολυδύναμη ποικιλία που συνδυάζει πλούσιο σώμα με κοφτερή οξύτητα. Στη Σαντορίνη δίνει κρασιά με μοναδική ορυκτότητα, ενώ στην ηπειρωτική Ελλάδα εκφράζεται πιο φρουτώδες.
Ιδρύθηκε το 1997 από τον αμπελουργό Μάκη Μαυρίδη και τον οινολόγο-χημικό Άγγελο Ιατρίδη, στο οροπέδιο του Αμυνταίου (υψόμετρο έως 710μ). Καλλιεργεί τόσο ελληνικές όσο και διεθνείς ποικιλίες σε ενιαίο 220 εκταρίων αμπελώνα.
Ιδρύθηκε το 1998 από τους οινολόγους Βαγγέλη Γεροβασιλείου και Βασίλη Τσακτσαρλή στις πλαγιές του Παγγαίου, στο Κοκκινόχωρι Καβάλας. Το όνομα προτάθηκε από τη Δρ. Σταυρούλα Κουράκου-Δραγώνα, από την αρχαία ονομασία της περιοχής.
Ιδρύθηκε το 1999 από τον Νίκο και τη Φλώρα Βουρβουκέλη στα Άβδηρα Ξάνθης — ο Νίκος, γιατρός στο επάγγελμα, μεγάλωσε ανάμεσα σε αμπέλια και ήθελε να ασχοληθεί με την αμπελουργία πέρα από τη δουλειά του. Με όραμα την αναβίωση του φημισμένου αμπελώνα των αρχαίων Αβδήρων, φύτεψαν αρχικά 2 στρέμματα που έγιναν σήμερα 12 εκτάρια, βιολογικής καλλιέργειας. Σήμερα το κτήμα διευθύνουν οι γιοι Γιώργος και Οδυσσέας, με σπουδές οινολογίας.
Ιδρύθηκε το 1946 από τον Νικόλαο Ζαχαρία στην Άσκρη Βοιωτίας, στους πρόποδες του Ελικώνα — τη μυθολογική «Κοιλάδα των Μουσών». Το 1967 ανέλαβε ο γιος του Αθανάσιος, και το 2005 η 3η γενιά αναβίωσε το κτήμα με σύγχρονες μεθόδους.
Ιδρύθηκε το 1998 από τον Χριστόφορο Παυλίδη στα Κοκκινόγεια Δράμας, στους πρόποδες του Φαλακρού. Από το 2005 ο τρύγος γίνεται αποκλειστικά τη νύχτα για να μειωθεί η καταπόνηση των σταφυλιών. Δύο σειρές: «Thema» (blends) και «Emphasis» (μονοποικιλιακά).
Το πρώτο οινοποιείο της Θηρασίας — του νησιού που μέχρι τη μεγάλη ηφαιστειακή έκρηξη του 1600 π.Χ. ήταν ένα με τη Σαντορίνη. Ιδέα από το 2007, αγορά γης το 2017, άνοιξε τις πύλες του λίγο πριν τον Μάιο του 2023 — συνεργασία των Βαγγέλη Γεροβασιλείου, Βασίλη Τσακτσαρλή (ιδρυτές και του Κτήματος Βιβλία Χώρα) και Ιωάννας Βαμβακούρη.
Ξεκίνησε το 1930 όταν ο παππούς Δημήτρης Δουλουφάκης άρχισε επαγγελματική παραγωγή κρασιού σε παραδοσιακά πατητήρια στις Δαφνές Ηρακλείου. Η 3η γενιά συνεχίζει σήμερα, με βιολογική καλλιέργεια από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 (πιστοποίηση ΔΗΩ) και εστίαση στις γηγενείς ποικιλίες Βιδιανό και Λιάτικο.
Ιδρύθηκε το 2005 από τα αδέρφια Σάκη και Μάριο Νικολαΐδη, έμπειρους επιχειρηματίες της Ξάνθης στη γαστρονομία. Η αγάπη τους για το κρασί ξεκίνησε από ένα εστιατόριο fine dining έξω από την Ξάνθη· όταν η επιχείρηση δεν άντεξε την κρίση του 2009, μετατράπηκε σε οινοποιείο. Ο ιδιόκτητος αμπελώνας των 7 εκταρίων βρίσκεται στα αρχαία Άβδηρα, κοντά στο Αιγαίο, με βιολογική καλλιέργεια.
Ιδρύθηκε το 2021 από τον Απόστολο Μουντρίχα (ήδη ιδρυτή του Avantis Estate στην Εύβοια από το 1994), στο Φηρά Κοντοχώρι της Σαντορίνης. Εστιάζει στην έκφραση του ηφαιστειακού terroir μέσα από το Ασύρτικο, με πάνω από 50 διεθνή βραβεία.
Οι ρίζες της οικογένειας φτάνουν στο 1952, όταν ο παππούς Άρτεμις καλλιεργούσε τα δικά του αμπέλια. Ο εγγονός του ίδρυσε το σύγχρονο οινοποιείο στην Έξω Γωνιά το 2004, σήμερα το 3ο μεγαλύτερο σε όγκο στο νησί, με φυτείες έως και 150 ετών.
Ιδρύθηκε το 1994 από τον οικονομολόγο Απόστολο Μουντρίχα κοντά στο Αφράτι, στους πρόποδες του όρους Δίρφυς. Πήρε το όνομά του από το αρχαίο όνομα της Εύβοιας. Το 1998 έγινε το πρώτο ελληνικό κρασί που μπήκε στο Βιβλίο Ρεκόρ Γκίνες.
Η επέκταση του Κτήματος Τσέλεπου (Μαντινεία) στη Σαντορίνη, σε συνεργασία με την οικογένεια Χρύσου. Εστιάζει στο Ασύρτικο από παλιά αμπέλια σε «πεζούλες» γύρω από τον Πύργο.
Οικογενειακό boutique οινοποιείο της γερμανικής οικογένειας Schneider (3η γενιά οινοποιών) που εγκαταστάθηκε στον Τρίλοφο Θεσσαλονίκης το 2002-2003. Ιδιόκτητοι αμπελώνες σε δύο περιοχές: Τρίλοφος Επανομής και Τρίλοφος Νάουσας. Επισκέψιμο από το 2019.
Ιδρύθηκε το 1988 από τον Νεραντζή Μητρόπουλο στις Σέρρες — αρχικά για οικογενειακή κατανάλωση, μέχρι το 1998. Η οικογένεια ανακάλυψε και έσωσε άγνωστες τοπικές ποικιλίες (Ασπρούδα Σερρών, Κονιάρος), κερδίζοντας επίσημη αναγνώρισή τους. Εξαγωγές από το 2009, βιολογική καλλιέργεια σε 108 στρέμματα.
Το όραμα του Έλληνα εφοπλιστή Ιωάννη Καρρά, που ανακάλυψε έναν παρθένο κόλπο στη Χαλκιδική σε ταξίδι το 1963. Οι πρώτες φυτεύσεις αμπελιών ξεκίνησαν στις αρχές του 1965, υπό την καθοδήγηση του καθηγητή Émile Peynaud του Πανεπιστημίου του Μπορντό. Ο αμπελώνας απλώνεται αμφιθεατρικά σε 475 εκτάρια στη δυτική Σιθωνία — ο μεγαλύτερος ενιαίος βιολογικός αμπελώνας στην Ελλάδα.
Ο Πάρις Σιγάλας, μαθηματικός που σπούδασε στο Παρίσι, ξεκίνησε να φτιάχνει κρασί το 1976 στην πατρική κάναβα στις Μπαξέδες της Οίας, για δική του απόλαυση. Ίδρυσε επίσημα το οινοποιείο το 1991, και το 1998 έχτισε σύγχρονη μονάδα σε αμπελώνα 30 εκταρίων, εστιάζοντας στις γηγενείς ποικιλίες της Σαντορίνης — Ασύρτικο, Αηδάνι, Αθήρι, Μαυροτράγανο. Σήμερα θεωρείται πρωτοπόρος που έφερε το Ασύρτικο στο διεθνές προσκήνιο.
Ιδρύθηκε το 1903 από τον Γεώργιο Άργυρο στην Επισκοπή Γωνιά της Σαντορίνης. Σήμερα, με επικεφαλής τον Ματθαίο Άργυρο (4η γενιά), είναι ο μεγαλύτερος ιδιώτης κάτοχος αμπελώνων στο νησί (120+ εκτάρια), με κάποια κλήματα Ασύρτικου να ξεπερνούν τα 150-200 έτη.
Ιδρύθηκε το 1989 από τον Γιώργο Μανωλεσάκη στην Αδριανή Δράμας. Το 1998 επεκτάθηκε με σύγχρονη μονάδα σε αμπελώνα 200 στρεμμάτων στις πλαγιές της Αδριανής. Το 2007 μετονομάστηκε σε «Gennima Psihis» («Γέννημα Ψυχής»). Σήμερα ο γιος του Σταύρος συνεχίζει το έργο.
Ιδρύθηκε το 1994 από τον Γιάννη Παρασκευόπουλο (γεωπόνος, PhD οινολογίας Bordeaux II) και τον Λέοντα Καρατσάλο. Ξεκίνησαν με το εμβληματικό «Θαλασσίτης» στη Σαντορίνη· το 1997 άνοιξαν και δεύτερο οινοποιείο στο Κούτσι Νεμέας, καρδιά της εταιρείας σήμερα.
Ένα από τα παλαιότερα οινοποιεία των Κυκλάδων, ιδρύθηκε το 1895 στο παραδοσιακό Μεγαλοχώρι της Σαντορίνης. Η οικογένεια Γαβαλά οινοποιεί τις γηγενείς ποικιλίες του νησιού εδώ και 5 γενιές — σήμερα ο Γιώργος Γαβαλάς είναι η 4η γενιά και ο γιος του Βαγγέλης η 5η. Το πέτρινο κτίριο ήταν παλιά κάναβα-πατητήρι και διατηρεί ακέραιους τους αρχικούς χώρους: κελάρια, πατητήρια, παλιές εισόδους.
Η οικογένεια Κιουτσούκη μετανάστευσε από την Ανατολική Ρωμυλία στις αρχές του 1900, κουβαλώντας τη γνώση και το πάθος για το κρασί. Το όνειρο έγινε πραγματικότητα μόλις το 2010, όταν ο εγγονός Δημήτρης Κιουτσούκης — χημικός μηχανικός με σπουδές οινολογίας μέσω του UC Davis — φύτεψε 11 εκτάρια ελληνικών ποικιλιών κοντά στη Θεσσαλονίκη, βασισμένος σε αρχές permaculture και ελάχιστη παρέμβαση.
Η οικογένεια Κουτσογιαννόπουλου, με ρίζες από τις Μολάους Λακωνίας, οινοποιεί κρασιά της Σαντορίνης από το 1870 — σήμερα η 5η γενιά, με τον Γρηγόρη Κουτσογιαννόπουλο. Το ιστορικό οινοποιείο συνοδεύεται από υπόγειο μουσείο κρασιού 300 μέτρων, αποτέλεσμα 21 χρόνων εργασίας, που αφηγείται την ιστορία του σαντορινιού αμπελουργού από το 1660 έως το 1970. Ο ιδιόκτητος αμπελώνας βρίσκεται στον Εξω Γιαλό, στην ανατολική πλευρά του νησιού.
Ιδρύθηκε το 2005 από τον Χρήστο Μπαϊρακτάρη, συνέχεια γενεών αμπελουργών της Νεμέας. Μικρό οικογενειακό οινοποιείο 17 εκταρίων (12 ερυθρές, 5 λευκές ποικιλίες).
Ο Θόδωρος Μανουσάκης, γιος μετανάστη που έφυγε από το Βατόλακκο Χανίων για την Αμερική το 1954, ίδρυσε το κτήμα το 1993 στους λόφους νότια του χωριού, στα 320-380μ, στον δρόμο για τα Ομαλά. «Νόστος» σημαίνει τον καημό της επιστροφής στην πατρίδα. Πρώτος αμπελώνας με Ροδανικές ποικιλίες: Syrah, Grenache, Mourvèdre, Roussanne.
Ιδρύθηκε το 1996 από τον Περικλή Ντράχα και τον Θεόδωρο Παρασκευόπουλο στη Νέα Μεσημβρία, 20χλμ βορειοδυτικά της Θεσσαλονίκης, σε λόφους ~200μ. Ελληνικοί πληθυσμοί διωγμένοι από την Ανατολική Ρωμυλία εγκαταστάθηκαν εκεί παλαιότερα, μεταφέροντας την αγάπη τους για το αμπέλι — οι εδαφοκλιματικές συνθήκες βοήθησαν την αμπελοκαλλιέργεια να ανθίσει. Στόχος των ιδρυτών, που μεγάλωσαν μέσα σε αυτούς τους αμπελώνες, ήταν να σταματήσει η εντατική καλλιέργεια και να παραχθούν σταφύλια ποιότητας ανάλογα με τις δυνατότητες κάθε αμπελοτοπίου.
Ιδρύθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 1997 από τον Γιώργο και την Έλλη Τσιμπίδη, με στόχο την αναβίωση του θρυλικού μεσαιωνικού οίνου Malvasia στη γενέτειρά του. Ο Γιώργος, φυσικός στο επάγγελμα και ερευνητής της τοπικής ιστορίας, βλέπει την προσπάθεια να επιβραβεύεται το 2010 με την αναγνώριση ΠΟΠ «Μονεμβασία-Malvasia». Το πρώτο κρασί εμφιαλώθηκε το 2013.
Ιδρύθηκε στα τέλη του 2015 από τον οινοποιό Νίκο Καρατζά, με έδρα από το 2016 λίγο έξω από την Προσοτσάνη Δράμας. Καινοτόμο για τα ελληνικά δεδομένα εγχείρημα négociant: δεν διαθέτει δικά του αμπέλια, αλλά συνεργάζεται με περίπου 15 αμπελουργούς επιλεγμένους με αυστηρά κριτήρια, από τον Έβρο μέχρι το Αμύνταιο.
Έργο αναβίωσης της αμπελουργίας στην Πάτμο, όπου υπήρχαν αμπελώνες ήδη από τον 17ο αιώνα. Ξεκίνησε το 2011 από τον Ελληνοελβετό πρώην βουλευτή Ιωσήφ Ζησιάδη, σε συνεργασία με τέσσερις Ελβετούς οινοποιούς από το Καντόνι Vaud — Raoul Cruchon, Noé Graff, Raymond Paccot και Gilles Wannaz. Περιλαμβάνει αμπελώνα 20 στρεμμάτων, ελαιώνα, τράπεζα σπόρων και σχολή οίνου, με βιοδυναμική καλλιέργεια υπό πιστοποίηση. Παράγει μόλις 5.000 φιάλες συνολικά.
Η Ένωση Συνεταιρισμών Θηραϊκών Προϊόντων ιδρύθηκε στην αρχική της μορφή το 1911, ως «Ταμείο Αμύνης Οινοπαραγωγής Θήρας». Το οινοποιείο χτίστηκε το 1951 και μεταφέρθηκε στο σημερινό κτίριο, με θέα στην καλντέρα, το 1992. Σήμερα εκπροσωπεί 1.200 μέλη-αμπελουργούς και είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός κρασιού στο νησί.
Ξεκίνησε το 1979 ως boutique οινοποιείο στη Σταμάτα Αττικής. Το 2003 μετακόμισε στο Κούτσι Κορινθίας, σε υψόμετρο 600μ, όπου έχτισε σύγχρονο οινοποιείο 4.000τ.μ. Σήμερα διαχειρίζεται πάνω από 1.200 στρέμματα αμπελώνα, ιδιόκτητα και συνεργαζόμενων παραγωγών, στις ζώνες ΠΟΠ Νεμέας και Μαντινείας.
Οι Τηνιακοί Αμπελώνες, γνωστοί ως T-Oinos, ανήκουν στον Αλέξανδρο Αβατάγγελο και τον Γάλλο σομελιέ Gérard Margeon και πρωτοστάτησαν στην αναβίωση της αμπελουργίας στην Τήνο. Οι αμπελώνες εκτείνονται σε αμμώδη εδάφη με γρανιτικό υπέδαφος στη Στεγάστα και τη Ρασσώνα, στα περίχωρα του Φαλατάδου. Ο σκληρός άνεμος και τα φτωχά εδάφη του νησιού πιέζουν τα κλήματα και χαρίζουν στα κρασιά έντονη οξύτητα και αλμυρότητα.
Η οικογένεια ασχολείται με την αμπελουργία από τη δεκαετία του '70, φτιάχνοντας κρασί για δικιά της χρήση και πουλώντας τα υπόλοιπα σταφύλια. Το 2010 αποφάσισε να επενδύσει στους ιδιόκτητους αμπελώνες της, 7 εκταρίων, στο κέντρο του οροπεδίου Μαντινείας, στην περιοχή Φτέρη, στα ~700μ — την καρδιά της ομώνυμης οινοπαραγωγικής ζώνης.
Ο Γιάννης Βαλάμπους παράτησε την καριέρα του στα οικονομικά στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2010 για να αναβιώσει τους αμπελώνες που κληρονόμησε από τον πατέρα του. Ίδρυσε επίσημα το οινοποιείο το 2014 στον Βουρβούλο, στον δρόμο προς την Οία — το πρώτο οινοποιείο του 21ου αιώνα στη Σαντορίνη. Το όνομα εμπνεύστηκε από τον μαύρο ηφαιστειακό βασάλτη που καλύπτει το νησί.
Ιδρύθηκε το 1947 από τον Γιώργο Βενετσάνο, χτισμένο κυριολεκτικά μέσα στον βράχο της καλντέρας, πάνω από το λιμάνι του Αθηνιού, στο Μεγαλοχώρι. Ήταν το πρώτο βιομηχανικό οινοποιείο της Σαντορίνης. Λόγω έλλειψης ηλεκτρισμού την εποχή εκείνη, χτίστηκε από πάνω προς τα κάτω σε τέσσερα επίπεδα, ώστε τα σταφύλια να κατεβαίνουν με τη βαρύτητα χωρίς αντλίες, ως το τελικό προϊόν.
Η οικογένεια Καραμήτρου μετακόμισε από την Ευρυτανία στο Μεσενικόλα Καρδίτσας την εποχή της Οθωμανικής κυριαρχίας, αναζητώντας καλύτερη τύχη, και έκτοτε παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με την αμπελουργία της περιοχής. Ο Γιώργος Καραμήτρος είναι 4ης γενιάς οινοποιός, με τους αμπελώνες να αναρριχώνται στους πρόποδες των Αγράφων ως τα 700μ, με θέα στη λίμνη Πλαστήρα.
Ασύρτικο vs Chablis / Riesling
