Ποικιλίες

Η διασημότερη λευκή διεθνής ποικιλία, ο χαμαιλέοντας του κρασιού. Το Chardonnay στην Ελλάδα τα πάει περίφημα. Εκφράζεται συχνά μέσα από ζύμωση και ωρίμαση σε δρύινα βαρέλια (sur lie & batonnage) αποκτώντας πλούσιες, λιπαρές νότες.

Αρωματική λευκή ποικιλία, μετάλλαξη του Traminer (Savagnin) με καταγωγή από το Alto Adige της Ιταλίας — σήμερα ταυτίζεται κυρίως με την Αλσατία. Ροδόχρωμος φλοιός, δίνει κρασιά με έντονο χρυσαφί χρώμα.

Ιστορική αρωματική λευκή ποικιλία, διάσημη στην Κρήτη κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας (14ος-16ος αιώνας), όταν το νησί ήταν γνωστό ως Candia. Ξαναπέρασε πρόσφατα στο προσκήνιο του κρητικού αμπελώνα.

Λευκή ποικιλία του Ροδανού, συχνά σε blend με Viognier ή Marsanne — δίνει σώμα και αρωματική πολυπλοκότητα.

Συχνά χαρμανιάζεται με Ασύρτικο, δίνοντας το απόλυτο εμπορικό hit της Ελλάδας. Από τις πιο δημοφιλείς ξένες λευκές στην Ελλάδα. Δίνει κρασιά αρωματικά και τραγανά. Πολλά κορυφαία οινοποιεία το περνούν από βαρέλι (fumé) ή το παντρεύουν με Ασύρτικο.

Λευκή ποικιλία από το Μπορντό, από τις πιο διαδεδομένες στη Γαλλία. Λεπτόφλουδη, επιρρεπής στην ευγενή σήψη (botrytis) — γι' αυτό βασικό συστατικό σε γλυκά κρασιά όπως το Sauternes.

Διεθνής λευκή ποικιλία ιταλικής καταγωγής, με ουδέτερο έως ελαφρώς φρουτώδη χαρακτήρα και υψηλή οξύτητα. Χρησιμοποιείται συχνά σε blends.

Ποικιλία που δίνει εξωτικά και αρωματικά κρασιά. Μια εκλεπτυσμένη ποικιλία που στην Ελλάδα (κυρίως στο Κτήμα Γεροβασιλείου) χαρίζει πληθωρικά κρασιά. Παραδοσιακά χαρμανιάζεται και με το Syrah (στο στάδιο της ζύμωσης) για να του δώσει αρωματική φινέτσα.

Αρωματική ποικιλία των Κυκλάδων, βασικό συστατικό στο Vinsanto.

Απαλή λευκή ποικιλία του Αιγαίου, συχνά σε blend με Ασύρτικο.

Η σπουδαιότερη ελληνική λευκή ποικιλία παγκοσμίως. Το Ασύρτικο είναι μια πολυδύναμη ποικιλία που συνδυάζει πλούσιο σώμα με κοφτερή οξύτητα. Στη Σαντορίνη δίνει κρασιά με μοναδική ορυκτότητα, ενώ στην ηπειρωτική Ελλάδα εκφράζεται πιο φρουτώδες.

Η πιο διαδεδομένη λευκή ποικιλία της Κρήτης, ελαφριά και εύπιοτη.

Το ανερχόμενο 'αστέρι' του κρητικού αμπελώνα. Μια εξαιρετική ποικιλία που έχει παρομοιαστεί με το Viognier. Δίνει κρασιά με γεμάτο σώμα, κρεμώδη υφή και πολύπλοκα αρώματα ώριμων κίτρινων φρούτων.

Σπάνια, τοπική λευκή ποικιλία της Παλικής, Κεφαλονιά, από υπεραιωνόβια αυτόριζα πρέμνα. Δίνει κρασιά με έντονο σώμα — χρησιμοποιείται τόσο σε ξηρές λευκές αποδόσεις όσο και σε «orange» (skin-contact) εκδοχές με αυξημένη τανικότητα.

Σπάνια λευκή κρητική ποικιλία που διασώθηκε από εξαφάνιση από την οικογένεια Λυραράκη στα τέλη της δεκαετίας του '80.

Τοπική λευκή ποικιλία που κατάγεται από τη Ζάκυνθο — σύμφωνα με την παράδοση εγκαταστάθηκε στην περιοχή Ελιός-Πρόννων της Νότιας Κεφαλονιάς πριν από περίπου 400 χρόνια από μοναχούς.

Σπάνια λευκή γηγενής ποικιλία της Πελοποννήσου, με χαρακτηριστικό άρωμα κυδωνιού.

Η 'σταχτοπούτα' του ελληνικού αμπελώνα που διασώθηκε τη δεκαετία του '70. Η Μαλαγουζιά είναι μια από τις πιο δημοφιλείς ελληνικές λευκές ποικιλίες. Δίνει κρασιά με υψηλό αρωματικό δυναμικό, πλούσιο σώμα και εκρηκτική μύτη.

Ελληνική ποικιλία της ίδιας οικογένειας με το Μοσχοφίλερο, με γκριζωπό-ροζέ φλοιό. Καλλιεργείται στο ορεινό υψίπεδο της Μαντινείας (650μ) στην κεντρική Πελοπόννησο.

Ιστορική λευκή ποικιλία που έδωσε το όνομά της στον μεσαιωνικό οίνο Malvasia — καλλιεργείται σήμερα κυρίως στην Πάρο και τη Λακωνία.

Τοπική αρωματική λευκή ποικιλία της Κεφαλονιάς, ξεχωριστή από το κλασικό Μοσχάτο — καλλιεργείται στην περιοχή της Κατωγής, συχνά σε συνοινοποίηση με το Βοστιλίδι.

Αρωματική οικογένεια ποικιλιών Muscat — το τεχνικό φύλλο του Monolithos White δεν προσδιορίζει τον συγκεκριμένο τύπο Μοσχάτου.

Αρχαία ποικιλία με καταγωγή από την Αίγυπτο. Στη Λήμνο έγινε το πιο διαδεδομένο σταφύλι του νησιού χάρη στην αντοχή του στη λειψυδρία και τα ηφαιστειακά εδάφη.

Σπάνια, εξαιρετικά αρωματική λευκή ποικιλία της περιοχής των Αστερουσίων στην Κρήτη, μοσχατογενής — καλλιεργείται σχεδόν αποκλειστικά από το Strataridakis Winery.

Ερυθρωπή ποικιλία που οινοποιείται σχεδόν αποκλειστικά ως λευκό (ή ροζέ). Το Μοσχοφίλερο είναι η επιτομή της φρεσκάδας και της ζωντάνιας. Τα κρασιά του είναι εξαιρετικά αρωματικά, θυμίζοντας λουκούμι τριαντάφυλλο, με χαμηλό αλκοόλ.

Γηγενής λευκή ποικιλία της Ζίτσας στα Ιωάννινα, αποκλειστική βάση της ομώνυμης ζώνης ΠΟΠ. Ιδανική για ξηρά, ημιαφρώδη και αφρώδη κρασιά.

Σπάνια λευκή γηγενής ποικιλία των Κυκλάδων, καλλιεργούμενη κυρίως στη Σαντορίνη — συχνά σε συνδυασμό με το Αθήρι.

Σπάνια λευκή κρητική ποικιλία, διασωμένη από εξαφάνιση από την οικογένεια Λυραράκη στις αρχές της δεκαετίας του '90, φυτεμένη στον αμπελώνα «Ψαράδες» στα 480μ.

Σπάνια λευκή ποικιλία της Νάουσας — παραδοσιακά φυτευόταν στις άκρες των αμπελώνων Ξινόμαυρου ως «πρώτος ασθενής» σε περίπτωση ασθένειας. Σήμερα μόλις δύο οινοποιεία τη δουλεύουν μονοποικιλιακά.

Η δεύτερη πιο πολυφυτεμένη ποικιλία. Πρόκειται για ερυθρωπή ποικιλία που δίνει λευκά κρασιά. Όταν καλλιεργείται σε μεγάλα υψόμετρα και με χαμηλές στρεμματικές αποδόσεις, ο Ροδίτης (ειδικά ο κλώνος Αλεπού) δίνει εξαιρετικά κομψά και φρουτώδη κρασιά.

Η αρχοντική ποικιλία της Κεφαλονιάς, συχνά φυτεμένη σε άγονα εδάφη ('Κρασί της Πέτρας'). Η Ρομπόλα δίνει ξηρά λευκά κρασιά με απίστευτη δομή, νεύρο και μια χαρακτηριστική αίσθηση ορυκτότητας. Ιδανικό για φίλους των αυστηρών, ξηρών κρασιών.

Γηγενής λευκή ποικιλία των Χανίων Κρήτης, ιστορικά συνδεδεμένη με την περιοχή.

Η πιο πολυφυτεμένη ποικιλία στην Ελλάδα, η βάση της παραδοσιακής Ρετσίνας. Παρεξηγημένο για χρόνια λόγω της κακής ποιότητας ρετσίνας στο παρελθόν, σήμερα το Σαββατιανό δίνει εξαιρετικά, φίνα ξηρά κρασιά με απρόσμενη ικανότητα παλαίωσης.

Σπάνια, σχεδόν ξεχασμένη κρητική λευκή ποικιλία με μεγάλες χρυσοκίτρινες ρώγες — χρησιμοποιούνταν παλαιότερα και για παραγωγή σταφίδας, πριν εκτοπιστεί από τη Σουλτανίνα. Διαδεδομένη στις Δαφνές μέχρι τη δεκαετία του '70. Αναβιώθηκε από το Οινοποιείο Δουλουφάκη.

Αναγνωρισμένη ελληνική λευκή ποικιλία, γνωστή κυρίως από την Πάρο. Στην Κεφαλονιά καλλιεργείται ο κλώνος «ζαχαροστάφυλο» σε ορεινές, αυτόριζες, υπεραιωνόβιες φυτείες της Παλικής.

Γονεϊκή ποικιλία του Cabernet Sauvignon (μαζί με το Sauvignon Blanc) — προέρχεται από τη νοτιοδυτική Γαλλία. Δίνει πιο ελαφριά, φρουτώδη κρασιά από το Cabernet Sauvignon, με χαρακτηριστικό άρωμα πιπεριάς και βοτάνων.

Ο 'βασιλιάς' των ερυθρών παγκοσμίως, άριστος συνοδός του Αγιωργίτικου σε χαρμάνια. Στην Ελλάδα δίνει εξαιρετικά αποτελέσματα (π.χ. στο Μέτσοβο ή τη Δράμα), συχνά χαρμανιάζεται με Αγιωργίτικο ή Merlot για να προσθέσει ραχοκοκαλιά, χρώμα και τανίνες.

Ερυθρή ποικιλία μεσογειακής προέλευσης, συχνά σε χαρμάνια για χρώμα, τανίνη και δομή.

Γαλλική ερυθρή ποικιλία χαμηλών τανινών, παραδοσιακά χρησιμοποιούμενη σε ροζέ κρασιά της Προβηγκίας και του Ρον.

Βασική ποικιλία των blends του Νότιου Ροδανού (Châteauneuf-du-Pape). Στην Ελλάδα καλλιεργείται σπάνια, κυρίως σε ρόντανικου τύπου blends όπως στο Manousakis Winery στα Χανιά.

Η απόλυτη ποικιλία για μαλακά, προσιτά ερυθρά. Το Merlot προσφέρει κρασιά πιο προσιτά στη νεότητά τους. Στην Ελλάδα χρησιμοποιείται ευρέως σε χαρμάνια (όπως το Κτήμα Γεροβασιλείου Ερυθρό) για να 'στρογγυλέψει' το blend.

Ισχυρή, σκουρόχρωμη ποικιλία των Ροδανικών blends — προσθέτει δομή και νότες γλυκάνισου.

Μία από τις παλαιότερες ποικιλίες κρασιού, με πνευματική πατρίδα τη Βουργουνδία. Λεπτόφλουδη και απαιτητική στην καλλιέργεια, ευδοκιμεί σε δροσερά κλίματα.

Βορειοϊταλική ερυθρή ποικιλία από το Φριούλι. Στην Ελλάδα καλλιεργείται κυρίως στο Κτήμα Μερκούρη στην Πάτρα, όπου εισήχθη τον 19ο αιώνα.

Η βασική ερυθρή ποικιλία της Τοσκάνης (Chianti, Brunello). Στην Ελλάδα καλλιεργείται σε μικρή έκταση, όπως στο Κτήμα Κίκονες στη Μαρώνεια.

Η διεθνής ποικιλία που προσαρμόστηκε καλύτερα από όλες στο ελληνικό κλίμα. Το Syrah στην Ελλάδα (π.χ. στο Κτήμα Γεροβασιλείου) βγάζει ένα μοναδικό 'πάντρεμα' ζεστού φρούτου και μπαχαρικών, δίνοντας βαθύχρωμα, στιβαρά κρασιά.

Ερυθρή ποικιλία από τους πρόποδες των Πυρηναίων, γνωστή για τις πολύ υψηλές τανίνες που της έδωσαν και το όνομα. Τον 19ο αιώνα Βάσκοι μετανάστες τη μετέφεραν στην Ουρουγουάη, όπου προσαρμόστηκε άριστα και σήμερα θεωρείται η εθνική ποικιλία της χώρας.

Ισπανική ερυθρή ποικιλία («temprano» = νωρίς) που ωριμάζει νωρίτερα από άλλες ισπανικές ποικιλίες, κατάλληλη τόσο για ερυθρή όσο και για ροζέ οινοποίηση.

Το 'Αίμα του Ηρακλή', η πιο πολυφυτεμένη ερυθρή ποικιλία της Ελλάδας. Το Αγιωργίτικο είναι η πιο ευέλικτη ελληνική ερυθρή ποικιλία. Από φρέσκα ροζέ μέχρι βαθιά, παλαιωμένα ερυθρά, προσφέρει κρασιά με πλούσιο φρούτο και βελούδινη υφή.

Ερυθρή ποικιλία με βαθύ χρώμα και υψηλή περιεκτικότητα σε τανίνες, παραδοσιακά καλλιεργούμενη στη Ζίτσα Ιωαννίνων και τη Λευκάδα. Συχνά χρησιμοποιείται σε blend για να προσδώσει χρώμα και δομή.

Σπάνια ερυθρή γηγενής ποικιλία του νομού Ιωαννίνων.

Σπάνια, αρχαία γηγενής ερυθρή ποικιλία της βόρειας Εύβοιας, χαμηλής απόδοσης — διασώθηκε από εξαφάνιση χάρη στο Vriniotis Winery.

Συχνά αναφέρεται ως το 'Merlot της Κρήτης'. Το Κοτσιφάλι δίνει κρασιά στρογγυλά και μπαχαρένια. Επειδή υστερεί σε χρώμα και τανίνες, παραδοσιακά χαρμανιάζεται με την τανική Μανδηλαριά.

Ερυθρή ποικιλία της Θεσσαλίας, μέλος της «τριάδας» της Ραψάνης μαζί με το Ξινόμαυρο και το Σταυρωτό. Δίνει χρώμα και σώμα στο κλασικό blend.

Η αρχαιότερη πιστοποιημένη ποικιλία σταφυλιού στον κόσμο ('Λημνία άμπελος' - Αριστοτέλης). Το Λημνιό δίνει κρασιά κομψά και ντελικάτα. Δεν έχει πολύ βαθύ χρώμα, αλλά διακρίνεται για τη χαρακτηριστική μύτη φρέσκων βοτάνων και κόκκινων φρούτων.

Γηγενής ερυθρή ποικιλία της Θεσσαλίας, ξεχωριστή από το Λημνιό — σχεδόν είχε χαθεί, αναβιώθηκε κυρίως χάρη στο Κτήμα Ζαφειράκη στον Τύρναβο.

Μια πανάρχαια κρητική ποικιλία, διάσημη για τα εξαιρετικά γλυκά λιαστά κρασιά της. Το Λιάτικο ξεχωρίζει για την ικανότητά του να ωριμάζει νωρίς (Ιούλιο). Τα ξηρά κρασιά του θυμίζουν σε φινέτσα ελαφριά Pinot Noir, ενώ τα γλυκά του είναι παγκοσμίου κλάσης.

Η ποικιλία του Αιγαίου με το βαθύτερο χρώμα και τις σκληρότερες τανίνες. Λόγω των πολύ σκληρών τανινών της, η Μανδηλαριά σπάνια οινοποιείται μόνη της. Συμμετέχει σε χαρμάνια (π.χ. με Κοτσιφάλι ή Μονεμβασιά) δίνοντας χρώμα και δομή.

Σπάνια γηγενής ερυθρή ποικιλία των Καλαβρύτων, το μοναδικό μονοποικιλιακό κρασί της Ελλάδας από αυτή την ποικιλία — αναβιώθηκε από το Tetramythos.

Τοπική ερυθρή ποικιλία της Μεσενικόλας Καρδίτσας — η αποκλειστική ποικιλία της ομώνυμης ζώνης Π.Ο.Π., πιστεύεται ότι έφτασε στην περιοχή από τη Γαλλία.

Γνωστή για τα ιστορικά γλυκά ενισχυμένα κρασιά της, πλέον δίνει και κορυφαία ξηρά. Η Μαυροδάφνη κάνει εντυπωσιακή επιστροφή στον ξηρό αμπελώνα, δίνοντας κρασιά με βαθύ χρώμα, έντονα αρώματα μαύρων φρούτων και βοτάνων, και πολύπλοκη δομή.

Τοπική ερυθρή ποικιλία της Κεφαλονιάς, αμπελογραφικά διαφορετική από τη Μαυροδάφνη που καλλιεργείται στην Πάτρα/Αχαΐα (μικρότερες, πυκνόσαρκες ρώγες, όψιμη ωρίμανση, μεγαλύτερη αντοχή στην ξηρασία). Παραδοσιακά χρησιμοποιείται για τον γλυκό, ενισχυμένο οίνο ΠΟΠ «Μαυροδάφνη Κεφαλληνίας», αλλά το Sclavos Wines πρωτοπόρησε πριν 25 χρόνια σε μια ξηρή, μη ενισχυμένη εκδοχή με παλαίωση.

Εντυπωσιακή ποικιλία που διασώθηκε από τον αφανισμό στη Σαντορίνη. Μια από τις πιο δυναμικές και ακριβές ελληνικές ερυθρές ποικιλίες. Συνδυάζει την αρωματική ένταση (στα κόκκινα φρούτα και μπαχαρικά) με υψηλές τανίνες και εντυπωσιακή οξύτητα.

Γηγενής ερυθρή ποικιλία της κεντρικής Ελλάδας, συχνά σε blend με διεθνείς ποικιλίες όπως το Merlot — δίνει δομή και σκούρο χρώμα.

Ερυθρή επιτραπέζια/οινοποιήσιμη ποικιλία Muscat, χρησιμοποιείται συχνά για ροζέ οίνους χάρη στο έντονο αρωματικό της προφίλ.

Ερυθρός κλώνος του Μοσχάτου, καλλιεργείται περιορισμένα στην Κρήτη — δίνει αρωματικά, μαλακά κρασιά, συχνά σε ημίγλυκες συνθέσεις.

Σπάνια γηγενής ερυθρή ποικιλία της δυτικής Μακεδονίας, σχεδόν χαμένη ως τη δεκαετία του '90 — διασώθηκε και αναβιώθηκε από το Magoutes Vineyard στη Σιάτιστα.

Σπάνια ερυθρή ποικιλία της Βοιωτίας, στους πρόποδες του Ελικώνα — καλλιεργείται σε πολύ περιορισμένη έκταση.

Απαλή, χαμηλών τανινών ποικιλία που «στρογγυλεύει» το Ξινόμαυρο στη Γουμένισσα.

Το 'Νεμπιόλο' (Nebbiolo) της Ελλάδας, με τεράστια ικανότητα παλαίωσης. Μια ποικιλία για απαιτητικούς ουρανίσκους. Τα κρασιά του Ξινόμαυρου διαθέτουν εξαιρετική δομή, έντονες τανίνες στη νεότητά τους και μαγικά αρώματα ντομάτας και ελιάς όταν παλαιώσουν.

Ερυθρή ποικιλία της Θεσσαλίας, το τρίτο μέλος της «τριάδας» της Ραψάνης — «στρογγυλεύει» το blend με Ξινόμαυρο και Κρασάτο.