Ποικιλία · Κόκκινη
Xinomavro
Το 'Νεμπιόλο' (Nebbiolo) της Ελλάδας, με τεράστια ικανότητα παλαίωσης. Μια ποικιλία για απαιτητικούς ουρανίσκους. Τα κρασιά του Ξινόμαυρου διαθέτουν εξαιρετική δομή, έντονες τανίνες στη νεότητά τους και μαγικά αρώματα ντομάτας και ελιάς όταν παλαιώσουν.
Πού καλλιεργείται
Ιδρύθηκε το 1997 από τον αμπελουργό Μάκη Μαυρίδη και τον οινολόγο-χημικό Άγγελο Ιατρίδη, στο οροπέδιο του Αμυνταίου (υψόμετρο έως 710μ). Καλλιεργεί τόσο ελληνικές όσο και διεθνείς ποικιλίες σε ενιαίο 220 εκταρίων αμπελώνα.
Ιδρύθηκε το 1997 από τα αδέρφια Γιάννη (οινολόγος, σπουδές στο Bordeaux) και Νίκο Βογιατζή (μηχανολόγος), 3ης γενιάς, στο Βελβεντό κοντά στη λίμνη Πολυφύτου. Βιολογική καλλιέργεια από την αρχή (1991-94) σε αμπελώνα 120 στρεμμάτων, υψόμετρο 340μ.
Οικογενειακός αμπελώνας από το 1840 — σήμερα ο Κωστής Δαλαμάρας (6η γενιά, σπούδασε οινολογία στο Beaune) συνεχίζει με τη σύζυγό του Μαρία. Βιολογική καλλιέργεια από το 1996, με βιοδυναμικές πρακτικές από το 2008, με ίδια ενέργεια από ηλιακά.
Η γη αγοράστηκε το 1978 από τον Γιώργο Διαμαντάκο· ο γιος του Ευάγγελος εμφιάλωσε το πρώτο κρασί του κτήματος το 1998. Μικρό οικογενειακό οινοποιείο στην περιοχή Μαντέμι, στην καρδιά της ζώνης ΠΟΠ Νάουσας, με 3 γενιές αμπελουργών.
Ιδρύθηκε το 1997 από τον Γιάννη Μπουτάρη — ξεχωριστό εγχείρημα από την ομώνυμη ιστορική οικογενειακή επιχείρηση (Boutari, 1879), της οποίας ήταν επίσης μέλος. Κτηματικές εκτάσεις σε Νάουσα και Αμύνταιο· από το 2004 τη διοίκηση έχει ο γιος του Στέλιος.
Στους πρόποδες του όρους Πάικου, στη Γουμένισσα, πλάι στον ποταμό Σείριο, ο Τίτος Ευτυχίδης φυτεύει το 1972 αμπελώνα 40 στρεμμάτων με τις ποικιλίες Ξινόμαυρο, Νεγκόσκα, Cabernet Sauvignon, Λημνιό και Viognier. Η μακρόχρονη φιλία του Τίτου με τον Βαγγέλη Γεροβασιλείου οδηγεί, το 2018, τη χήρα του Αγγελική Ευτυχίδη να μεταβιβάσει το κτήμα στον Γεροβασιλείου και τον συνεργάτη του Βασίλη Τσακτσαρλή (Κτήμα Βιβλία Χώρα) — που το 2022 ολοκλήρωσαν την ανακαίνιση του αρχικού κτηρίου σε ένα σύγχρονο οινοποιείο εναρμονισμένο με το φυσικό τοπίο, με χώρο οινοποίησης, παραδοσιακό κελάρι ωρίμασης, αίθουσα παλαίωσης και χώρους γευσιγνωσίας.
Η οικογένεια Αϊδαρίνη ζει και παράγει κρασί στη Γουμένισσα από τα τέλη του 19ου αιώνα, στους πρόποδες του όρους Πάικο. Σήμερα με επικεφαλής τον Χρήστο Αϊδαρίνη, διαθέτει σύγχρονο οινοποιείο στην είσοδο της πόλης δίπλα στο παραδοσιακό υπόγειο κελάρι.
Ξεκίνησε το 1930 όταν ο παππούς Δημήτρης Δουλουφάκης άρχισε επαγγελματική παραγωγή κρασιού σε παραδοσιακά πατητήρια στις Δαφνές Ηρακλείου. Η 3η γενιά συνεχίζει σήμερα, με βιολογική καλλιέργεια από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 (πιστοποίηση ΔΗΩ) και εστίαση στις γηγενείς ποικιλίες Βιδιανό και Λιάτικο.
Οικογενειακό οινοποιείο της 4ης γενιάς της οικογένειας Χρυσοχόου, στους πρόποδες του Ολύμπου δίπλα στον Πηνειό, με έδρα του από τα τέλη της δεκαετίας του '90.
Συνεταιρισμός τεχνιτών-αμπελουργών που γεννήθηκε από την ένωση πέντε φίλων με βαθιά γνώση της γης και κοινό όραμα — να αναδείξουν τους σκόρπιους αμπελώνες τους στους λόφους της Νάουσας μέσα από βιώσιμη, βιολογική καλλιέργεια Ξινόμαυρου, με στόχο όχι την ποσότητα αλλά την αυθεντική ποιότητα και τον σεβασμό στην παράδοση της περιοχής.
Ένα από τα ιστορικότερα ελληνικά οινοποιεία — ιδρύθηκε το 1879 από τον Ιωάννη Μπουτάρη. Το 1879 ήταν ο πρώτος Έλληνας οινοποιός που εμφιάλωσε ερυθρό κρασί για εξαγωγή, και το «Ναούσα Μπουτάρη» ήταν το πρώτο ελληνικό ερυθρό ΠΟΠ σε φιάλη. Καθοριστικός ρόλος στη διάσωση του Ξινόμαυρου και στην αναγνώριση της ζώνης Νάουσας (ΠΟΠ από το 1971).
Ιδρύθηκε από το ολλανδικό ζευγάρι Laurens Hartman-Karanika και Annette van Kampen, που άφησαν την Ολλανδία για να εκπαιδευτούν ως οινολόγοι στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ πριν εγκατασταθούν στο Αμύνταιο. Θεωρείται ο κορυφαίος παραγωγός αφρώδους οίνου παραδοσιακής μεθόδου στην Ελλάδα, με βιοδυναμική καλλιέργεια και παλιά αμπέλια Ξινόμαυρου 75-80 ετών.
Η οικογένεια Κιουτσούκη μετανάστευσε από την Ανατολική Ρωμυλία στις αρχές του 1900, κουβαλώντας τη γνώση και το πάθος για το κρασί. Το όνειρο έγινε πραγματικότητα μόλις το 2010, όταν ο εγγονός Δημήτρης Κιουτσούκης — χημικός μηχανικός με σπουδές οινολογίας μέσω του UC Davis — φύτεψε 11 εκτάρια ελληνικών ποικιλιών κοντά στη Θεσσαλονίκη, βασισμένος σε αρχές permaculture και ελάχιστη παρέμβαση.
Ιστορικό όραμα του πολιτικού Ευάγγελου Αβέρωφ, που στα τέλη της δεκαετίας του '50 φύτεψε στις πλαγιές της Πίνδου (1000μ) τα πρώτα κλήματα Cabernet Sauvignon της Ελλάδας — τα πρώτα διεθνή κλήματα εισαγμένα απευθείας από τη Γαλλία. Το πρώτο κρασί, «Κάτω-γη Μετσόβου», οινοποιήθηκε στο υπόγειο («κατώγι») του σπιτιού του. Μετά τον θάνατό του η ετικέτα μετονομάστηκε σε «Katogi Averoff».
Ο Θόδωρος Μανουσάκης, γιος μετανάστη που έφυγε από το Βατόλακκο Χανίων για την Αμερική το 1954, ίδρυσε το κτήμα το 1993 στους λόφους νότια του χωριού, στα 320-380μ, στον δρόμο για τα Ομαλά. «Νόστος» σημαίνει τον καημό της επιστροφής στην πατρίδα. Πρώτος αμπελώνας με Ροδανικές ποικιλίες: Syrah, Grenache, Mourvèdre, Roussanne.
Ιδρύθηκε στα τέλη του 2015 από τον οινοποιό Νίκο Καρατζά, με έδρα από το 2016 λίγο έξω από την Προσοτσάνη Δράμας. Καινοτόμο για τα ελληνικά δεδομένα εγχείρημα négociant: δεν διαθέτει δικά του αμπέλια, αλλά συνεργάζεται με περίπου 15 αμπελουργούς επιλεγμένους με αυστηρά κριτήρια, από τον Έβρο μέχρι το Αμύνταιο.
Ξινόμαυρο vs Nebbiolo
Όπως το Nebbiolo, ξεκινάει σκληρό και οξύ αλλά αναπτύσσει σύνθετα, γήινα αρώματα με την παλαίωση.
